2009 yılında Dünya petrol ürünleri tüketimi yaklaşık 1.3 milyon varil azalırken, açılan yeni rafinerilere karşın, tüketimin zayıfladığı gelişmiş ülkelerde rafineri kapasitesinin devre dışı kalmasıyla nette 2,1 milyon varillik bir arz fazlalığı oluşmuştur.  Akdeniz rafineri marjı geçtiğimiz yıllardaki 5 $/varil üzerindeki seviyesinden 2009 yılında ortalamada 1.95 dolar/varil seviyelerine gerilemiştir.

2009 yılındaki küçülmeden sonra 2010’da küresel ekonomide devletlerin krize karşı büyük fonlarla müdahalesi, sürmekte olan teşviklerle ilk yarıda görülen toparlanmanın etkisi ve OPEC’in üretim kesintilerini gevşetmesinin katkısıyla, ağır ve hafif petroller arasında 0.74 $/varil olan fiyat makası 2010 ilk altı aylık dönemde 1.57 $/varil seviyesine çıkarak ağır petrol fiyatları göreceli olarak ucuzlamıştır. 2010 yılında açılacak yeni rafinerilere rağmen, 2009 yılında görülen talep daralmasına karşın, dünya petrol ürünleri tüketiminin 2010 yılında 1.68 milyon varil artacak olması, Akdeniz rafineri marjını 2009 yılındaki 1.95 $/ varil düzeyinden 2010 ilk altı aylık dönemde 3.55 $/varil düzeyine yükselmiştir.

Genel olarak, 2010 yılı rafinaj sektörü açısından 2009’dan daha pozitif geçerken, Avrupa ülkelerindeki tasarruf önlemlerinin yılın ikinci yarısında küresel ekonominin büyüme hızını yavaşlatacak olması ve yüksek seviyelerini koruyan orta distilat ürün stokları yılın üçüncü çeyreğinde Akdeniz rafineri marjının yükselişini yavaşlatmıştır. Öte yandan tasarruf önlemlerinin uzun dönemde Avrupa borç yapısında olumlu bir denge kurulmasına ve bütçe açıklarının azaltılmasına katkıda bulunacak olması, Euro’nun dolar karşısında süregelen değer kaybını önlemiştir. Dolar ile işlem gören petrol - emtia piyasasında böylece sezonsallıkla oluşabilecek fiyat düşüşleri de hafifletilmiş olmaktadır. Çin’in istikrarlı büyümesini sürdürmesi ve Yuan’ın dolar karşısında yılın ilk yarısı sonunda yavaş da olsa değerlenmesine izin vermeye başlaması iç tüketim artışına katkı sağlayarak, hem rafinaj sektörü tüketiminde Avrupa kaynaklı görülen yavaşlamayı, hem de sektörde uzun soluklu olacak toparlanmayı desteklemesi beklenmektedir.

Hampetrol fiyatları

Dated Brent Ham Petrolü’nün 2009 yılı ortalaması varil başına 61.5 ABD Doları iken, 2010 yılı altı aylık dönemde global ekonomide görülen büyüme doğrultusunda 77.3 dolar düzeyine yükselmiştir. Ayrıca krizden çıkışı desteklemek amacıyla Merkez bankalarının uyguladığı düşük faiz ve yüksek likiditeye dayalı gevşek para politikası,  emtia tüketimini ve fiyatlarını destekleyici bir rol oynamıştır.

Türkiye’de petrol ürünleri sektöründe gelişmeler

Türkiye petrol ürünleri pazarında, 2010 yılı ilk altı aylık dönemde 2009 yılına göre benzin, gazyağı ve motorin çeşitlerinden oluşan beyaz ürün tüketimleri toplamı % 1.0 oranında daralırken, bu durum esas itibariyle benzin tüketimindeki % 8.5’lik azalmadan kaynaklanmakta olup, toplam motorin tüketimleri ise %0.2 oranında artış kaydetmiştir.

Düşük kükürtlü motorin tüketiminde geçtiğimiz yıllardaki artış eğiliminin 2010 ilk altı ayında da devam etmesi, yeni dizel otomobil ve Euro V ticari araç parkının büyümeye devam ettiğini göstermektedir. Bu bağlamda Düşük kükürtlü motorin tüketimi %22,3 oranında büyümüştür.

Araç yakıtlarında benzinden otogaza doğru tercihin en temel göstergesi olan otogaz tüketimi ise 2010 yılı ilk altı aylık dönemde 2009 yılı aynı dönemine göre %8,7 artış kaydetmiştir.

Otogaz dahil akaryakıt ürünleri tüketimi ise 2009 yılında 8.49 milyon ton iken 2010 yılında %0.2 oranında artarak 8.51 milyon ton düzeyinde gerçekleşmiştir.

Elektrik ve doğalgaz sektörlerindeki gelişmeler

2008 yılı son çeyrekte başlayan global ekonomik krizin etkileri elektrik enerjisi sektöründe, düşen enerji talebi ve artan arz kaynakları neticesinde 2009 yılı 3. çeyrekten itibaren yavaş yavaş hissedilmeye başlamıştır. 2009 yılı 4. çeyrekte ise belirgin hale gelmiştir. Arz-talep dengesinin bozulduğu bu ortamda, Aralık 2009’ da nihai Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği ile devreye alınan Gün Öncesi Planlama ve Dengeleme Güç Piyasası’nda da saatlik oluşan fiyatlara olumsuz etkisi olmuştur. Bu dönemde Özel üreticiler ile serbest tüketiciler arasında ikili anlaşmalar piyasası 3 yıllık aradan sonra yeniden başlamıştır.  Ancak, 2010 yılı 2. İlk çeyrek sonunda hissedilmeye başlanan ekonomik düzelmeyle birlikte görülen talep artışı, devreye yeni giren arz kaynaklarının üzerine çıkmaya başlamış ve sistem fiyatları yeniden yükselme trendine girmiştir.

2009 Türkiye elektrik tüketimi, 2008’ e göre % 3,5 azalmıştır.   2010 yılı ilk yarıyıl sonunda ise Türkiye elektrik tüketimi artışı % 6,6 oranında gerçekleşmiştir. Ekim 2009’da TEDAŞ elektrik fiyatlarında % 10 artış gerçekleşmiş, doğal gazda ise Mayıs 2009’dan bu yana bir değişiklik olmamıştır.

Enerji sektöründe özelleştirmeler

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) bünyesinde bulunan ve Türkiye genelini kapsayan 20 bölgesel dağıtım şirketinin, 2008 yılı başında özelleştirme kapsamına alınmasının ardından, 13 dağıtım bölgesinin özelleştirilmesi yapılmış, fakat bunların bazıları kesin devir için son kanuni konuların tamamlanmasını beklemektedir. 2010 yılında da özelleştirmelere devam edilmiştir.  Ağustos 2010’ da Boğaziçi EDAŞ, Dicle EDAŞ, Trakya EDAŞ ve Gediz EDAŞ’ın ihaleleri tamamlanacaktır. Yıl sonuna kadar bütün dağıtım bölgelerinin özelleştirme ihalelerinin tamamlanması beklenmektedir.

Ağırlıklı olarak 2008 yılının son çeyreğinde hissedilen ekonomik krize rağmen, yerli ve yabancı yatırımcıların sektöre olan ilgilerinin, Dağıtım Şirketleri ve Türkiye Elektrik Üretim A.Ş.'ye ait küçük hidroelektrik enerji santrallerinin satışlarında olduğu gibi, Türkiye Elektrik Üretim A.Ş. ye ait diğer büyük santrallerinin özelleştirilmesinde de devam etmesi beklenmektedir.